Boekrecensie
Ard van Oosten (2025) Doen wat ertoe doet – Veerkrachtig werken met ACT. Brave new Books
We leven in een veeleisende tijd. De behoefte aan vrijheid creëert druk, maar ook onze zoektocht naar efficiency speelt een grote rol. In de drang om steeds productiever te zijn, raken we soms het contact kwijt met wat werk betekenisvol maakt. Moeilijke ervaringen kunnen helpen om opnieuw richting te geven aan het leven, met meer nadruk op persoonlijke waarden en zingeving – op motivatie van binnenuit. Hoe kunnen we, in de hectiek van werk en leven, bewust ruimte maken voor ontwikkeling – zelfs wanneer omstandigheden veeleisend zijn? Wat wil jij – wat willen wij – morgen anders doen om werk als meer betekenisvol te ervaren?
Het boek ‘Doen wat ertoe doet’ van Ard van Oosten biedt een onderbouwde oplossingsgerichte benadering om werk en organisaties betekenisvoller te maken. Straks zal ik u iets meer vertellen over de bijzondere vorm en de actuele boodschap, maar we beginnen met de beleving van het boek.
Wij leren van Oosten kennen in 6 korte, indrukwekkende maar niet overrompelende, persoonlijke verhalen, die de vijf delen van het boek verbinden en omvatten: zijn geboorte en naamgeving, een kind die zijn vader verliest, de adolescent die grenzen leert stellen, een jongvolwassene die zich bevrijd voelt, de volwassene die zijn eigen weg kiest en een verhaal over vrijheid dat de waarde van niet-weten aan groei verbindt.
Dit boek het vertelt de doorleefde boodschap van een mens – tevens arts, bedrijfskundige en psychiater - die de psychologische noden van zijn publiek zó goed heeft doorleefd, dat hij de vorm en structuur van de boodschap heeft aangepast aan de mogelijkheden van mensen zoals u en ik; onze collega’s en medewerkers. We hebben allemaal weleens teveel aan het hoofd om een hoopvolle boodschap te kunnen ontvangen.
En Ard breekt daar toch doorheen. Tijd duurt één leven lang.
Met een heldere en compacte schrijfstijl brengt van Oosten zijn boodschap even geïnspireerd als gedisciplineerd. Mentale modellen veranderen niet vanzelf. Ieder deelonderwerp - zoals besluiten nemen, organisatiecultuur, ruimte maken, aanwezig zijn, misverstanden, controleverlies, zicht op jezelf - wordt ingeleid, met een casus tot leven gebracht en van enkele indringende reflectievragen voorzien.
Als je daar iets mee wilt doen, dan nodigt het boek je uit tot een korte - soms lichaamsgerichte, soms cognitieve - oefening en laat het boek zich zien als een praktisch werkboek. De paragraaf wordt vervolgens afgesloten met een metafoor. Ieder hoofdstuk bevat zo een uitnodiging om te gaan doen wat er toe doet.
Omdat je een indruk te geven van de kracht van zijn schrijfstijl twee metaforen en twee casussen:
- “Je lichaam is als het dashboard van een auto: de lampjes en meters geven signalen die je vertellen hoe het met de motor gaat. Als je ze negeert, kan er schade ontstaan.”
- “De eerste dominosteen: één grote verandering begint vaak met één klein duwtje.”
- Laura, accountmanager, krijgt te horen dat haar presentatie te veel vakjargon bevat. Nog vóór de ander is uitgesproken verdedigt ze zich. Later ziet ze het patroon: bij feedback schiet ze in de verdediging en mist ze leerkansen. Herkennen is haar eerste stap
- “Mijn dagen zijn vol”, zegt Rosa, “maar zelden betekenisvol.” Langzaam beseft ze dat niet de hoeveelheid werk haar uitput, maar het gebrek aan rust en richting.
Van Oosten heeft een boodschap aan organisaties en het boek bevat een goede aanzet om werk te maken van betekenisvol werk. Dat is zeer actueel en in lijn met het WRR rapport ‘Het betere werk’ noodzakelijk om als samenleving ook economisch veerkrachtig te blijven en zowel het concurrentievermogen te vergroten als brede welvaart te ontwikkelen. Het boek sluit af met de schets van praktische, overzichtelijke training ACT. Maar het boek bevat meer spiegels voor organisaties: ‘Wanneer medewerkers structureel veel geven en daar weinig voor terugkrijgen ontstaat een gevoel van onrecht.’ Het is gezegd.
Ard nodigt ons als professionals in deze complexe wereld uit om onze gedachten en emoties niet te willen controleren, maar te luisteren naar wat ze ons willen vertellen in de situatie waarin het plaatsheeft. Ongemak niet te zien als waarschuwing om terug te trekken maar als een teken dat je leeft in lijn met wat ertoe doet. Het leerproces te omarmen: op zoek naar de waarden die mens en organisatie de psychologische flexibiliteit en veerkracht bieden om met een wereld in beweging om te gaan. Duurzaam werken draait niet om harder rennen, maar om leren herstellen, verbinden, en handelen vanuit wat er werkelijk toe doet.
Maarten de Winter